homepage

Κυπριακή Χαρτογραφία

Λέγεται, όχι εντελώς άδικα, ότι στην πραγματικότητα υπάρχουν μόνον «τέσσερις χάρτες» (και δύο ναυτικοί χάρτες) της Κύπρου, οι οποίοι εκδόθηκαν έως το 1885. Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί να αληθεύει απολύτως, παρά μόνον ως προς το σχήμα του νησιού. Άλλωστε, σε ετούτη την ιστοσελίδα παρουσιάζονται περίπου ογδόντα χάρτες.

Ο πρώτος έντυπος άτλας είναι αυτός του Κλαύδιου Πτολεμαίου, το 1477. Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος ήταν ένας Έλληνας χαρτογράφος που έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου γύρω στο 150 μ.Χ. Οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν αποδείξει ότι η γη είναι στρογγυλή, είχαν ακόμα υπολογίσει και την περίμετρό της με σχετική ακρίβεια, πολλά χρόνια πριν από τον Χριστό, πόσω μάλλον από τον Κολόμβο. Χαρτογράφησαν την «οικουμένη», τον γνωστό τότε κόσμο (από το Γιβραλτάρ μέχρι τις Ινδίες), με αξιοσημείωτη ακρίβεια, δεδομένων των στοιχειωδών οργάνων που διέθεταν.

Μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι επιστήμες παρήκμασαν κατά τη λεγόμενη περίοδο των «σκοτεινών χρόνων». Στην Αναγέννηση, η έκδοση του έργου του Πτολεμαίου από τον Χρυσολωρά προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στους λόγιους της Δύσης και στα επόμενα εκατό χρόνια σημειώθηκαν πολλές επανεκδόσεις. Το έργο όμως του Πτολεμαίου ήταν πια απελπιστικά ξεπερασμένο. Μέσα στα επόμενα σαράντα χρόνια, Ισπανοί, Πορτογάλοι, Ολλανδοί και Άγγλοι ναυτικοί, εξερευνητές, τυχοδιώκτες, ακόμη και πειρατές, συμπλήρωσαν πολλά από τα κενά σημεία του χάρτη –προσθέτοντας την Αμερική, τη Νότια Αφρική, την Κίνα και την Άπω Ανατολή, τις Ανατολικές Ινδίες, την Αυστραλία και τον Ειρηνικό Ωκεανό– ενώ νέα δεδομένα επέτρεπαν την επαναχαρτογράφηση της Ευρώπης.

Όσον αφορά στην Κύπρο, ήταν ατυχές το ότι αυτή βρισκόταν αφενός στο απώτατο άκρο της Ευρώπης και των νέων χαρτογραφικών κέντρων και αφετέρου υπό τον έλεγχο των Οθωμανών – των εχθρών της Χριστιανικής Δύσης. Η χαρτογράφηση της Κύπρου εξελίσσεται σπασμωδικά λόγω της δύσκολης προσβασιμότητας στο νησί. Έτσι, οι χάρτες–ορόσημα στην εξέλιξη της χαρτογράφησης του νησιού, που χρησιμοποιούνται ως πρότυπα από τους σημαντικότερους εκδότες, είναι οι ακόλουθοι:


Τα πρότυπα των χαρτών:

1485: Ο πρώτος ξεχωριστά τυπωμένος χάρτης της Κύπρου, του Bartolommeo dalli Sonetti, τον οποίο αντέγραψαν ο Bordone, ο Camocio και ο Ortelius (1570) - με την προσθήκη πολλών νέων ονομάτων - καθώς και πολλοί εκδότες περιηγητικών κειμένων.

1570: Ο χάρτης του Giacomo Franco, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τον Ortelius το 1573 και αποτέλεσε το βασικό πρότυπο για τους έντυπους χάρτες της Κύπρου κατά τον 19ο αιώνα.

1762: Ο χάρτης του Jean-Baptiste d’Anville. Ένας σημαντικός νέος χάρτης του νησιού, βασισμένος σε οθωμανικό χειρόγραφο, ο οποίος όμως, λόγω γεωγραφικών παρανοήσεων, δεν θεωρείται ότι αποτέλεσε πραγματική πρόοδο.

1885: Ο χάρτης του Horatio Herbert Kitchener, αποτέλεσμα της πρώτης επιστημονικής χαρτογράφησης του νησιού, τυπώθηκε σε δεκαέξι φύλλα και αποτέλεσε το πρότυπο ως τα μέσα του 20ού αιώνα.


Οι ναυτικοί χάρτες:

1618: Ο ναυτικός χάρτης του Willelm Janszoon Blaeu, ο οποίος ξεπεράστηκε μόλις το 1849.

1849: Ο ναυτικός χάρτης του Thomas Graves, ένας νέος ναυτικός χάρτης για το Bρετανικό Nαυτικό, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε και τον 20ό αιώνα.


© 2019 Sylvia Ioannou Foundation
All rights reserved. Designed by Steficon S.A.