homepage

Πέτρος Σιούσιουρας - Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Εύη Μπαξεβάνη - Υποψήφια Διδάκτορας, Τμήμα Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

 

Περίληψη

Από την αρχαιότητα, η θάλασσα αποτελεί πηγή πλουτισμού και μέσο διεξαγωγής εμπορίου. Μοιραία, η έντονη οικονομική δραστηριότητα αποτελεί πόλο έλξης για παράνομες πράξεις: οικειοποίηση φορτίων, πλοίων, ακόμα και πληρωμάτων. Η γέννηση της έννοιας της ανοιχτής θάλασσας, που συνδέεται άρρηκτα με το δικαίωμα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, εντοπίζεται στην αρχαιότητα, ενώ ορόσημο για την καθιέρωσή της αποτελεί το έργο του Grotius Mare Liberum (1609). Ανάλογα με τη θέση του πλοίου στη θάλασσα, διαφοροποιείται το νομικό καθεστώς που το διέπει, τόσο σε σχέση με την κρατική δικαιοδοσία που ασκείται σε αυτό ως υλικό αντικείμενο όσο και σε σχέση με το πλήρωμά του αναφορικά με την ποινική ή αστική δικαιοδοσία. Η πειρατεία ορίζεται ως έγκλημα που διαπράττεται στην ανοιχτή θάλασσα, δηλαδή στη θαλάσσια περιοχή όπου κανένα κράτος δεν ασκεί κυριαρχία. Επομένως, ως διεθνές έγκλημα νοείται μόνο εφόσον λαμβάνει χώρα στην ανοιχτή θάλασσα ή στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), ζώνη που έπεται της αιγιαλίτιδας, όπου το κράτος ασκεί απόλυτη κυριαρχία. Το ζήτημα της κρατικής δικαιοδοσίας συνδέεται με την κρατική κυριαρχία, αφού η δεύτερη είναι αναγκαία προϋπόθεση για την άσκηση της πρώτης. Ως προς τη δικαιοδοσία στη θάλασσα, στη βάση της έλλειψης κρατικής κυριαρχίας στην ανοιχτή θάλασσα, παλαιότερα επικρατούσε η θεωρία της εδαφικότητας του πλοίου, σύμφωνα με την οποία κάθε πλοίο αντιμετωπιζόταν, κατά πλάσμα δικαίου, ως έδαφος του κράτους σημαίας. Λόγω αυστηρής κριτικής, αυτή η θεωρία εγκαταλείφθηκε και η σήμερα κρατούσα βασίζεται εν πολλοίς στη θεωρία της αρμοδιότητας και στη διαιρετή κυριαρχία. Η Σύμβαση του 1982 ενσωμάτωσε ρυθμίσεις που ίσχυαν από τον 16ο αιώνα (Ερρίκος Η΄, Offences at Sea Act), ορίζοντας την πειρατεία ως «διεθνές έγκλημα» (jure gentium) και τους πειρατές ως «εχθρούς της ανθρωπότητας» (hostes humani generis). Αποτελεί επομένως έγκλημα οικουμενικής δικαιοδοσίας, αποκρυσταλλώνοντας εθιμικό κανόνα δικαίου, απόλυτης μορφής, στο μέτρο που δεν εξετάζεται η σύνδεση δραστών ή θυμάτων με κάποιο κράτος. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, παρά τη μακρά παρουσία του φαινομένου, δεν υπάρχει επίσημος διεθνής νομικός ορισμός και η τιμωρία των συλληφθέντων εναπόκειται στην εκάστοτε εθνική νομοθεσία.

 

Video

© 2019 Sylvia Ioannou Foundation
All rights reserved. Designed by Steficon S.A.